Uitleg over de ionogrammen

Een ionogram en wat kun je er mee

We beginnen met het ionogram van Dourbes.
Bovenste 2 regels geven de naam van het station, rechts daarvan het jaar, de datum en het tijdstip. De tijd is in UTC tijd. Daar moet in de winter 1 uur bij en in de zomer 2 uur. Onder de DDD staat dan de hoeveelste dag van het jaar. Er staat rechts daarvan nog iets dat te maken heeft met de apparatuur, maar dat is voor ons niet interessant. Links van de grafiek van boven naar onderen zijn 2 dingen voor ons van belang. Dat is de bovenste FoF2 en MUF(D). De rest is voor ons minder interessant. De FoF2 is de kritische frequentie en de MUF(D) de maximaal bruikbare frequentie. De 1e regels onder de grafiek staat achter de D, de afstanden. De 2e regel de frequentie in MHz. De kolom rechts met de kleuren geeft de beweging aan van de plasma in de ionosfeer.

ionogram Dourbes

 

Nu de grafiek zelf. Links van onder naar boven begint bij 80 km. en eindigt boven bij 900 km. Onder de grafiek begint links bij, in dit geval 10,7 MHz en eindigt rechts bij 33,1 MHz. Boven de frequentie, afstanden in km. Deze getallen kunnen bij andere ionogrammen anders zijn. Dat is afhankelijk van de condities van dat moment.

In de grafiek is de onderste rode gebogen lijn de echte reflectie. De andere daar boven zijn echo’s. De groene is is bijna altijd vrijwel gelijk aan de rode, maar van deze reflectie is de polarisatie gedraaid en voor ons niet belangrijk. Vlak onder de rode reflectie vind je een gestippelde zwarte lijn en dat is een correctie in de meting van de rode lijn. Bij een lagere luchtdruk gaan radiogolven sneller dan op grond niveau. En dat wordt hiermee gecorrigeerd. Het meet signaal wordt recht naar boven gestraald. En loopt in dit ionogram van een halve MHz tot (rechts) 15 MHz. Als dat signaal nog net terug komt en ietsje hoger in frequentie net niet meer, is dat de kritische frequentie. In dit ionogram 10,083 MHz. De MUF wordt dan berekent aan de hand van deze frequentie en onder andere de opstralings hoek. Als je FoF2 met 3,3 vermenigvuldigd zit je er al aardig dichtbij. Maak je er niet druk om, dat doen ze in de computer van Dourbes wel.

De echo`s zijn wel belangrijk omdat ze ons iets vertellen over kwaliteit van de ionosfeer. Hoe meer en hoe sterker de echo`s zijn, geeft dit aan dat jouw signaal goed aankomt bij je tegen station. Weinig of geen echo`s betekent dat de ionosfeer jouw signaal slecht afbuigt en voor het grootste deel verloren gaat. Verder is de hoogte van de ionosfeer van belang. Bij 3,5 MHz is de hoogte ongeveer 150 km. Bij deze frequentie gaat het signaal vrijwel recht omhoog en komt ook weer recht naar beneden, waaiert uit als een paraplu vorm om je heen. Is de ionosfeer lager dan zal ook die waaier vorm om je heen kleiner zijn. Gaat het ionosfeer hoger, rond de 200 tot 250 km en meer, vooral in de avonduren, dan wordt de afstand ook veel groter die je overbrugd. Nadeel is dan wel dat stations op grotere afstand, vooral uit het oosten van Europa veel sterker en hinderlijk kunnen worden. Hoewel voor DX is het wel weer leuk. Voor 7 MHz is in dit ionogram de hoogte 200 km. Leuk om te DXen, maar ook is de kritische hoger dan 7 MHz en dat betekent dat je ook lokaal goede verbindingen kunt maken. Resultaat is wel dat het daardoor wel eens erg druk is in de 40 meter band.

ionogram dourbes slecht

Nu even naar een ander ionogram, ook van Dourbes maar dan in de avond om 21,35. Dit is heel wat slechter dan overdag. Kritische frequentie is nu 3,475  MHz. Dus lager dan de 80 meter band. Recht omhoog komt niet meer terug. Alleen het signaal onder een kleine hoek wordt afgebogen. Er is in dit geval een gat rond je antenne waar je signaal slecht te ontvangen is. Een eind verderop komt het signaal op 80 weer op aarde. De skip dus. En die is hier ongeveer 50 tot 80 km. Voor 40 meter is het nog wat erger. De skip is hier ongeveer 2000 km. Lokaal valt er geen signaal meer te bespeuren. Alleen DX is hier mogelijk. Verder is het ionogram een behoorlijke warrige toestand en je signaal dus ook. De hogere frequenties kun je hier wel vergeten. Tenzij je met een beam werkt en je een flink vermogen hebt. De MUF is hier 9,7 MHz. Daar staat overigens geen bordje, dat vertelt dat je niet verder mag. Maar hoger in frequentie gaat het zeer snel bergafwaarts met het signaal.

ionogram Pruhonice

Verder heb ik er nog 2 ionogrammen aan toegevoegd. Dourbes zit in Belgie tegen de Franse grens. Pruhonice is in Tsjechie, dus een stuk oostelijker van ons. Die condities komen dus naar ons toe. Juliusruh is aan de oostzee, noord Duitsland. Dus wat noordelijker. De afstand is iets groter dan naar Dourbes. Normaal kijk ik als eerste naar Dourbes, maar zijn we weer eens met vakantie in Denemarken, dan kijk ik eerst naar het ionogram van Juliusruh. Meestal zijn de verschillen maar klein. Maar toch heb ik daar ook wel eens N/A in de linker kolom gezien en dat betekent dan vrij vertaald: Niets/Aanwezig.

ionogramJuliusruh

Hoe je de links kunt gebruiken. (Rechts boven)

Eerst kijk ik even naar het ionogram van Dourbes. (Digisonde) Is de 10 meter band goed te werken en vooral is de MUF hoog genoeg. Hoger dan 30 MHz. Is deze veel lager, dan heb je weinig kans op 10. Dan naar de link van DXmaps. Waar op 10 en in welke richting is grootste activiteit. Als laatste naar de link Cluster. Daar vind je de info over diverse stations en hun frequentie. Hier wel even de soort uitzending instellen waarmee je wilt werken.

En onder de link van pd0hmf vind je een heleboel interessante links.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *